توسط : جامعه ایران از سالها پیش با مشکلات و چالشهای اقتصادی متعددی روبهرو شده است. این وضعیت باعث افزایش مداوم نرخ فقر گردیده است. در پایان سال ۹۰، جمعیت زیر خط فقر در ایران کمتر از ۲۰ درصد بود، اما در سال ۱۴۰۳ اعلام شده که بیش از ۳۶ درصد از مردم ایران در تأمین حداقل نیازهای زندگی خود با مشکل مواجه شده و به ورطه فقر افتادهاند. از سال ۱۴۰۳ تا به امروز، نه تنها این وضعیت بهبود نیافته بلکه بحرانها نیز تشدید شدهاند. بهویژه در یک سال گذشته، ایران دو بار با حملات ایالات متحده و اسرائیل مواجه شده و در کنار آن، شوک درمانی ارزی زمینهساز انواع نابسامانیها شده است. به همین دلیل، تورم در پایان اردیبهشت ماه به بیش از ۸۳ درصد رسیده است.
دولت که با کمبود منابع مختلف روبهرو است، پس از حذف ارز ترجیحی و بحران گرانی شدید مواد غذایی، تصمیم به پرداخت کالابرگ به تمامی مردم گرفته است. این اقدام اگرچه در ماههای ابتدایی تأثیر بیشتری داشت، اما در ماههای بعدی با وجود تورم بالا، به طور کامل بیاثر خواهد شد. افزایش پرداخت کالابرگ نیازمند منابع بیشتری است و به نظر میرسد تا زمانی که کشور درگیر جنگ یا تحریم باشد، تأمین منابع در هالهای از ابهام قرار خواهد گرفت.
انتقاداتی که به پرداخت کالابرگ وارد میشود، به ویژه به پرداخت آن به تمامی مردم معطوف است. دولت با وجود تجربه پرداخت یارانه در دوران احمدینژاد و با توجه به کمبود منابع، حاضر نشده است به جای حمایت یکسان از همه، به حمایت مؤثرتر از اقشار نیازمند بپردازد. این اقدام باعث میشود بخشی از منابع کالابرگ به اقشار برخوردار اختصاص یابد که نیازی به این کمکها ندارند. در واقع، دولت به جای تخصیص بهینه منابع، آن را به همه اختصاص داده است.
علی قنبری، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس، با انتقاد از این رویه اظهار داشت: دولت چهاردهم از همان ابتدا که کالابرگ را به همه پرداخت، اشتباه کرد. دولت باید حمایتهای خود را تنها به اقشار نیازمند محدود کند تا از منابع اندک فعلی بهخوبی استفاده شود. با روش فعلی، منابع زیادی هزینه میشوند که بخش بزرگی از آن هدر میرود. اگر دولت اراده کافی داشته باشد، میتواند با اصلاح نظام حمایتی فعلی، تأثیرگذاری حمایتهایش را افزایش دهد.
قنبری توضیح داد: دولت میتواند با حذف دهکهای برخوردار، تمام منابع را به فرودستان اختصاص دهد. به عنوان مثال، میتواند سه دهک برخوردار را از دریافت کالابرگ حذف کرده و کل این منابع را به کالابرگ سه دهک فقیرتر اختصاص دهد. این روش هم حمایت مؤثرتری خواهد بود و هم به معنای واقعی کاهش فقر را در دستور کار قرار میدهد. تخصیص منابع به همه به یکسان، به سود عدالت نیست و در نهایت منابع زیادی را از بین میبرد.
متن کامل این گفتگو و تحلیل قنبری از سیاستهای حمایتی و چالشهای آن را میتوانید در اینجا بخوانید.
